Cuối tuần rồi mình đã có một buổi trò chuyện khá thú vị với Duc Ban về những vấn đề về Web Design và Online Marketing. Duc Ban hiện đang là một trong những Web Designer có uy tín trong ngành Online ở Việt Nam. Dưới đây là nội dung của buổi phỏng vấn, hy vọng nó giúp ích được phần nào cho người xem.
— o —
Ban: Đầu tiên, Apo có thể nói đôi chút về bản thân và công việc hiện tại được không?
Apo: Chào Ban và mọi người, bắt đầu thế nào nhỉ… Apo là một thanh niên trẻ thuộc thế hệ 8x (đời đầu), hiện đang sống và làm việc tại Sài Gòn. Hiện Apo đang làm việc ở vị trí Interactive Manager cho công ty Young & Rubicam – đây là một agency quảng cáo thuộc tập đoàn WPP. Cụ thể công việc chủ yếu của Apo là lên kế hoạch và lập chiến lược cho khách hàng về những hoạt động Marketing trên môi trường Internet.
Ban: Ban biết đến Apo đầu tiên là một Web Designer, rồi bây giờ là Interactive Designer, chặng đường từ một Web Designer trở thành một Interactive Designer của Apo có lắm chông gai không?
Apo: Thật ra trước khi làm Web Designer, Apo còn làm khá nhiều nghề khác nữa như là lắp ráp máy tính, cài đặt mạng, sau đó thì được học bổng chuyên ngành về Multimedia & e-Commerce, tuy nhiên sau khi về nước thì công việc của Apo thiên về Multimedia nhiều hơn, sau đó một thời gian thì Apo được promote lên vị trí Project Manager (vẫn thuộc mảng Design). Mãi đến sau khi bắt đầu làm việc cho Sony ở vị trí Online Marketing thì Apo mới quay trở lại nghề được đào tạo trước đây, từ đó đến nay đã gần 5 năm, Apo hầu như thiên hẳn về Online Marketing.
Ban: Apo có bao giờ suy nghĩ về mối liên hệ giữa Online Marketing và Web Design?
Apo: Apo nghĩ là có, Apo may mắn là có nền tảng về Web Design trước khi chuyển sang Online Marketing, nhờ đó nó giúp ích cho Apo rất nhiều về công việc hiện tại. Có một thực tế là những người làm Marketing thường lại không rành về IT, đặc biệt là về những kỹ thuật về Web Design, những lý thuyết về Usability, về những kỹ thuật lập trình hay SEO. Chính vì thế số người làm việc trong lĩnh vực Online Marketing ở Việt Nam (thậm chí cả ở các nước trên thế giới) là không nhiều. Đa số những marketer mà Apo biết thường phải rất vất vã khi chuyển từ Marketing truyền thống sang Online Marketing.
Ban: Ban cũng là một Web Designer, từ trước đến giờ Ban luôn luôn nghĩ Website là một kênh quan trọng mà Marketer phải tận dụng, nhưng Ban luôn đặt câu hỏi là giữa Web Designer và Marketer phải có một mối liên hệ như thế nào để công việc có thể tốt hơn.
Apo: Do những kênh trong Online Marketing thường khác so với Marketing truyền thống – trong Online Marketing chúng ta có hàng loạt những khái niệm hoàn toàn khác như SEO, RSS, CTR,Conversion,… đa số đều cần phải có kiến thức nền về kỹ thuật. Do đó nó buộc người làm Online Marketing phải hiểu rõ những điều mình đang làm. Apo lấy ví dụ là để tăng độ hiệu quả của SEO, nhất định người làm Online Marketing phải hiểu về cách thức hoạt động của các Search Engines bot. Kể cả khi người ấy có nhân viên chuyên lo về SEO thì vẫn phải nắm bao quát để ra quyết định trong việc optimize cho content và keyword…
Từ đó có thể thấy mối liên hệ giữa người Designer và Marketer sẽ rất chặt chẽ, đặc biệt là Online Marketing. Nếu Web Designer làm việc với một Marketer hoàn toàn theo suy nghĩ kiểu cũ thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc triển khai công việc. Nếu không nắm vững thì việc đánh giá kết quả sẽ gặp khó khăn, mà chúng ta đều biết là Analytics trong Marketing là điều vô cùng quan trọng. Những điều Apo vừa nêu cũng là khó khăn chung của cả ngành Online Marketing hiện tại.
Ban: Ban nhận thấy là hiện nay, vì những lý do khách quan như băng thông thấp, chất lượng ISP quá kém, và trình độ của người làm online chưa cao… dẫn đến Online Marketing chưa được các Agency quan tâm nhiều lắm. Đa số các Agency vẫn làm việc hầu hết với Traditional Marketing, và các hoạt động online chẳng qua là để lấp chỗ trống. Apo có cảm thấy điều đó không?
Apo: Ban nói đúng về việc các hoạt động Marketing hiện nay chưa thực sự mang lại hiệu quả như mong đợi, các campaign được cho là đầu tư rất lớn về chi phí như 7days2love, Beauty before 9AM,… Online chỉ dừng lại ở vai trò là một kênh phụ trợ cho cả campaign.
Cho đến gần đây nhất ta mới bắt đầu thấy một campaign quảng cáo mà cái core xuất phát từ Online, đó là campaign TimEm của CloseUp, và dẫu có thể vẫn còn nhiều điều chưa hoàn hảo thì CloseUp cũng đã khá thành công với campaign này khi mà Awareness tăng rất nhanh do tác động cộng hưởng của Viral Marketing. Sự thành công này cho thấy thị trường Online Marketing ở Việt Nam không phải là quá nhỏ và quá khó để triển khai, vấn đề là cách thức chúng ta triển khai thế nào. Bước đi này của CloseUp cũng cho thấy rằng các brand lớn ở Việt Nam bắt đầu chú ý nhiều hơn về Online Marketing.
Trong xu hướng cắt giảm ngân sách Marketing hiện nay do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, năm 2009 này hứa hẹn các brand sẽ tập trung nhiều hơn vào Digital Marketing, do đây là một kênh thích hợp nhất để vẫn đạt được hiệu quả trong khi chi phí có thể giảm xuống rất nhiều.
Nói vui một chút, chính vì xu hướng này mà từ đầu năm đến giờ Apo làm việc “đầu tắt mặt tối” để chuẩn bị hàng loạt kế hoạch cho khách hàng trong năm 2009 này.
Ban: Ban cũng có một số bạn làm ở các Agency khác, hầu hết họ cũng đang bắt đầu quan tâm đến mảng Online. Bây giờ mình không nói về Marketer nữa, quay lại với Web Designer, theo Apo thì các Web Designer sẽ phải làm gì để bồi dưỡng kiến thức của mình trong tình trạng hiện tại.
Tình trạng hiện tại có nghĩa là:
- Mọi người bắt đầu nhận thức về tầm quan trọng của Website trong Online Marketing.
- Mọi người bắt đầu hiểu Web Design trong online là phải đơn giản, phải thỏa mãn các yêu cầu về Usability, SEO.
- Trong khi các khách hàng đang cố gắng cắt giảm chi phí, thì mô hình làm Web cũ kỹ ở Việt Nam đã bắt đầu hết phù hợp. Điều này đòi hỏi họ phải biết nhiều hơn, nhưng cụ thể làm gì, theo Apo?
Apo: Điều đầu tiên, như Apo đã nói Web Design và Web Marketing gắn kết với nhau rất chặt chẽ, nó gần như đan chéo vào nhau, do đó nếu Marketer gặp khó khăn trong việc tiếp cận kỹ thuật thì ngược lại Web Designer cũng gặp rất nhiều hạn chế về mặt Marketing. Đa số những người làm về Web Development đều không nắm về Marketing, càng sâu về hướng kỹ thuật thì khoảng cách này càng lớn.
Do đó Apo nghĩ những Web Designer nên tập trung trao dồi thêm về các kiến thức Marketing, cả truyền thống và Online, nhưng mô hình Marketing (Marketing Mix)… Từ đó ta sẽ có cái nhìn bao quát về thị trường, thị hiếu, nhu cầu của người dùng. Từ việc nắm bắt được những nhu cầu đó, kết hợp với các lý thuyết về Usability, SEO,… (Apo đặt giả thuyết xem như các designer đã nắm vững những vấn đề này) ta sẽ có cách triển khai mang lại hiệu quả cao nhất cho khách hàng. Hiện tại có những cộng đồng những người làm Marketing thường sinh hoạt với nhau, các bạn có thể tham gia những cộng đồng này, một dạng “đi sâu đi sát” để nắm được nhu cầu của khách hàng và thị trường. Vì xét cho cùng khách hàng của các bạn vẫn sẽ là những người làm Marketing và trên hết là người sử dụng.
Bên cạnh đó thì những kỹ thuật mới trong Online Marketing vẫn luôn luôn xuất hiện hàng ngày, những công nghệ mới luôn đi theo sau nó là những cách thức để làm Online Marketing mới. Trước đây chúng ta không có khái niệm Social Marketing, nhưng đến nay thì nó đã trở nên quá phổ biến. Những thay đổi liên tục này đỏi hỏi người làm Web phải luôn làm mới mình bằng cách tự nghiên cứu.
Tóm lại Apo nghĩ quan trọng nhất vẫn là việc tự nghiên cứu tiếp cận các kỹ thuật mới, các lý thuyết về Marketing và tìm hiểu để nắm bắt nhu cầu tâm lý của người sử dụng.
Ban: Uh, Ban cũng nghĩ thế. Nhưng Ban nghĩ để làm tốt thì cần phải hiểu về concept, quy trình, và các requirements là đủ rồi, không cần phải đi học Marketing đúng không? Nhưng điều quan trọng là Apo có nghĩ là hiện tại, Marketer họ thích nghi với các concept, quy trình, requirements của Web Designer tốt hơn là ngược lại không?
Apo: Apo muốn nói thêm một ít về ý trên, việc Designer trau dồi thêm về Marketing chỉ để nắm nhu cầu một cách chính xác hơn, như là một cách để giảm tải cho Marketer. Điều đó không có nghĩa là người Web Designer phải thông thạo về Marketing và tất cả mọi yếu tố về tâm lý và thị hiếu của người dùng, nếu điều đó xảy ra thì những Marketer có lẽ thất nghiệp mất 
Ngược lại, Marketer cũng sẽ cần hiểu về concept, quy trình… Tuy nhiên cũng như trên, những điều đó là để hỗ trợ công việc để công việc 2 bên được trơn tru hơn. Chứ Marketer không nhất thiết phải nắm thật chi tiết những điều này. Ở đây chúng ta có phần việc của cả 2 bên rất rõ ràng, Marketer sẽ là người hiểu rõ về nhu cầu khách hàng của mình, họ muốn gì, họ cần gì, cách thức tiếp cận với họ thế nào, và người Designer sẽ là người tạo nên những công cụ thật hiệu quả để người Marketing ra trận được thành công.
- Một người tạo ra những vũ khí, người đó nên hiểu về những chiến thuật của trận đánh để tạo nên vũ khí hiệu quả nhất. Tuy nhiên người đó không nhất thiết phải là thiên tài về chiến lược.
- Một người dùng vũ khí đó để ra trận, người đó nên hiểu vũ khí của mình được chế tạo ra sao – để có thể tham gia góp ý kiến trong quá trình chế tạo, nhưng điều đó không phải là điều quan trọng nhất, điều họ cần hơn hiểu rõ về chiến thuật và cách sử dụng vũ khí.
Ban: Ban hiểu ý của Apo, nhưng ở đây mình nói chuyện đụng chạm một chút. Ban thấy trong khi hầu hết các bạn Marketer có định hướng về ngành nghề rất tốt, và họ có ý thức là họ phải làm gì trong nghề, từ đó nhận ra rằng phải học thêm vấn đề A, vấn đề B để tự phát triển. Và trong các vấn đề đó có Web Design. Ngược lại thì Web Designer lại chỉ bó gọn kiến thức của mình vào Photoshop, Flash, HTML/CSS… Liệu có phải sự khác biệt đến từ tính chất của nghề nghiệp, một người chỉ làm việc kỹ thuật suốt ngày không thể có tầm nhìn xa bằng một người làm về concept, ý tưởng, tính toán… và luôn đụng chạm những vấn đề cụ thể và luôn mang tính thử thách cao?
Apo: Đúng là câu hỏi rất nhạy cảm Điều Ban vừa nói là một thực tế đang có hiện nay, theo Apo thì đó là do khác nhau về điểm bắt đầu. Rất nhiều designer Apo biết thường xuất phát từ niềm đam mê cá nhân, sau đó họ tự học rồi nâng cao khả năng của mình, và do xuất phát từ niềm đam mê nên đa số họ chỉ tập trung trau dồi về những gì mình thích.
Trong khi các bạn làm về Marketing thì đa số là xuất phảt từ việc có kiến thức nền, từ kiến thức nền này, tùy vào chúng ta đang marketing cho lĩnh vực nào thì chúng ta phải tìm hiểu riêng về lĩnh vực đó. Ví dụ khi làm Marketing cho sản phẩm tiêu dùng FMCG thì ta phải tìm hiểu về nhiều nhu cầu, thói quen của người nội trợ, nhưng nếu sau đó chuyển sang làm marketing cho hàng điện tử thì phải hiểu về tâm lý của các ông chồng, hiểu về kỹ thuật. Chính vì vậy việc phải liên tục tìm hiểu nhiều vấn đề mới là điều bắt buộc khi chúng ta làm marketing. Có thể từ thói quen đó chính là điều làm cho các Marketer không ngại học những vấn đề khác.
Tuy nhiên Apo vẫn thấy có rất nhiều bạn Designer vẫn rất ham học hỏi về những vấn đề mới, ví dụ từ xuất phát điểm ban đầu chỉ hoàn toàn thuần về thiết kế, các bạn đã học thêm về HTML, sau đó là lập trình web. Với việc trau dồi thêm về Marketing thì Apo nghĩ nhiều bạn cũng đã ý thức được, nhưng có thể lý do là không biết bắt đầu từ đâu vì Marketing có rất nhiều lý thuyết, mô hình, và ngay cả khi đã biết lý thuyết thì việc ứng dụng chưa chắc đã như lý thuyết.
Ban: Apo có thể nói về việc nên bắt đầu nghiên cứu Marketing như thế nào và ở góc độ nào không?
Apo: Đọc sách là điều Apo thấy có hiệu quả nhất, giới trẻ chúng ta có may mắn là được tiếp xúc với vô số nguồn thông tin, số lượng đầu sách đã xuất bản về Marketing rất nhiều, vấn đề là chúng ta nên chọn sách nào cho phù hợp, vì nếu vừa khởi đầu đã chọn nhầm ngay một quyển quá chuyên sâu có thể làm chúng ta không hiểu dẫn đến chán nản.
Để bắt đầu thì Apo nghĩ nên nghiên cứu những sách căn bản về những khái niệm trong Marketing truyền thống và nên đọc bằng tiếng Việt – vì khác với công nghệ, những vấn đề về Marketing truyền thống đã được đúc kết trong thời gian dài, do đó đã có những chuẩn xác nhất định – hiện tại trên thị trường Apo thấy có khá nhiều sách của tác giả Philip Kotler đã được dịch, ông được coi là cha đẻ của Marketing và đã viết khá nhiều sách dành cho những người mới bắt đầu. Có lẽ thời gian tới Apo sẽ viết thêm một số bài chia sẻ về sách trên blog.
Sau khi đã có những nền tảng căn bản về marketing, chúng ta có thể nghiên cứu thêm trên mạng – Internet chắc chắn là thế mạnh của các bạn web designer nên Apo nghĩ việc tìm các nguồn thông tin phù hợp là không khó với các bạn. Sau cùng như Apo đã nói, việc chúng ta nghiên cứu thêm về Marketing là để hỗ trợ cho công việc chính là Web Design, nên chúng ta không nhất thiết phải đi quá sâu trừ khi các bạn quá yêu thích và muốn thử thách hoàn toàn với nghề mới.
Ban: Ban rất đồng ý với Apo là đã bắt đầu từ đầu thì nên bắt đầu bằng việc đọc các tài liệu cơ bản nhất, về cái truyền thống nhất, và bằng ngôn ngữ mà mình thành thạo nhất. OK, đây là câu hỏi cuối cùng, nhưng cũng kém phần quan trọng, hihi: Apo có lời khuyên gì dành cho các bạn Marketer muốn nghiên cứu về Web Design không? Những vấn đề cụ thể gì các bạn cần quan tâm nhỉ?
Apo: Khi Marketer tìm hiểu về Web Design, nghĩa là họ đang chuyển mình về hướng Online Marketing – yeah, Apo tin đây sẽ là một ngành rất tiềm năng trong thời gian sắp tới.
Các bạn Marketer thường không mạnh về kỹ thuật máy tính – đa số chỉ dùng những phần mềm văn phòng, do đó việc tìm hiểu về Web Design sẽ khá là vất vã. Để bắt đầu Apo nghĩ nên giới hạn lại những vấn đề mình cần tìm hiểu, xác định cái nào cần thiết hơn cái nào, ví dụ các bạn nên tìm hiểu nhiều về Usability hơn là về PHP hay ASP, nghiên cứu nhiều về SEO hơn là Flash, nghiên cứu nhiều về GUI concept hơn là Photoshop… Nói chung việc nghiên cứu về web của các Marketer nên thiên về phía người dùng hơn là sâu về kỹ thuật, hãy để những việc chuyên môn đó cho các bạn Designer.
Nếu có thời gian chúng ta có thể nghiên cứu thêm về kỹ thuật cho biết, tuy nhiên chúng ta cần phải tôn trọng chuyên môn của các Designer & Developer, chắc chắn họ giỏi hơn chúng ta trong lĩnh vực đó. Có được như vậy chúng ta sẽ dễ hiểu những yêu cầu của nhau hơn, hiểu những gì làm được và không làm được, nhưng lại không bị dẫm chân lên nhau. Và cuối cùng nhờ đó công việc chung sẽ được trôi chảy hơn.
Ban: Lại một kinh nghiệm rất hữu ích, Ban chỉ định bắt đầu cái blog bằng những câu hỏi mang tính cá nhân mà thôi. Những gì chúng ta vừa trao đổi đây là những điều Ban đã đặt câu hỏi từ lâu và cũng đã tự trả lời một số. Tuy nhiên ở góc nhìn của Apo, qua cách diễn đạt đã cho Ban một cái nhìn khái quát hơn, nhưng không kém phần cụ thể. Cảm ơn Apo vì đã chia sẻ nhé!
Apo: Cảm ơn Ban đã tạo một cơ hội để Apo được chia sẻ những điều này, Apo đã trả lời nhiều phỏng vấn của một số báo tuy nhiên chưa lần nào được trao đổi chi tiết và thẳng thắn như lần này. Apo luôn có một niềm tin là ngành mà tất cả chúng ta đang theo đuổi – cả Designer và Marketer – sẽ phát triển rất mạnh trong thời gian sắp tới, điều này không còn là dự đoán mà đã nằm trên kế hoạch chiến lược và kinh doanh của những khách hàng mà Apo đang cộng tác.
Cuối cùng Apo chúc tất cả chúng ta, những người trẻ năng động, sẽ luôn có đam mê trong bất cứ việc gì chúng ta làm, chỉ cần có đam mê chúng ta sẽ làm được tất cả.
Ban: Ban cũng luôn hy vọng vào điều đó! Một lần nữa xin cảm ơn Apo về buổi interview rất hữu ích này nhé. Ban chúc Apo sẽ luôn thành công trong công việc và sẽ tiếp tục tiến xa hơn. Hẹn gặp lại Apo trong một chủ đề khác. Bye!
Liên kết:
