Thấy gì qua việc ngoisaoblog mất dữ liệu

Mấy hôm nay xảy ra một việc khá chấn động trong ngành online. Vào hôm 21/3 vừa qua, ngoisaoblog.com – một dịch vụ blogging của Việt Nam – bị mất dữ liệu.

Toàn bộ 25 ngàn user với hơn 50 ngàn bài viết đã mất, mà theo lời của quản trị viên là không thể phục hồi. ngoisaoblog.com là một trong những dịch vụ đã có thâm niên ở Việt Nam (bắt đầu xuất hiện từ năm 2007), đây là một trong những dịch vụ tiên phong trong phong trào xây dựng công cụ chuyển nhà cho 360 sau khi 360 có dấu hiệu mất ổn định và đi xuống.

Đây là trích dẫn thông báo của ban quản trị gửi cho các thành viên sau khi sự việc xảy ra:

“Tối hôm qua máy chủ của Ngoisaoblog bị gặp sự cố chưa rõ nguyên nhân nhưng hậu quả để lại thì thật là “thảm khốc”. Toàn bộ dữ liệu của Ngoisaoblog & các trang phụ bị hỏng hóc hết khả năng cứu chữa. Rất may – Rất may mắn là Bên kỹ thuật còn giữ lại được một bản sao lưu của Ngoisaoblog đến tháng 8-2008. Như vậy: Tất cả dữ liệu blog & chuyên trang từ tháng 8-2008 đến thời điểm này coi như đã mất trắng.

Đây là một thiệt hại quá lớn cho Ngoisaoblog và các blogger (Mất dữ liệu hơn 25.000 blogger & gần 50.000 entry). Tuy nhiên đây là sự cố bất ngờ & bất khả kháng của bên cung cấp máy chủ nên BQT đã không thể kịp trở tay. Hiện NGoisaoblog đã liên lạc với nhà cung cấp máy chủ để tìm giải pháp khắc phục tốt nhất có thể.

Chân thành xin lỗi các blogger & mong các bạn thông cảm và tiếp tục sát cánh cùng Ngoisaoblog. Riêng các blogger đăng ký sau ngày 29-9 vui lòng đăng ký lại tài khoản mới…

BQT Ngoisaoblog”

Đây là một trong những dịch vụ được làm ra với định hướng ban đầu là bán cho các quỹ đầu tư, tuy cho đến nay mục đích này vẫn chưa đạt được nhưng với lượng đăng ký mới là 100 account cho mỗi ngày thì ngoisaoblog không phải là một dịch vụ quá kém cỏi trên thị trường. Qua thông báo trên tôi có thể rút ra một số kết luận.

- Một sản phẩm như ngoisaoblog – ngoài traffic – điều quan trọng nhất chính là lượng thành viên và nội dung, tôi không hiểu họ còn đánh giá điều gì quan trọng hơn, cũng chính từ 2 điểm này sẽ quyết định traffic.

Nếu chiếu theo nội dung thông báo này, giả định có 2 trường hợp: 1 là trục trặc về mặt vật lý, phần cứng của server gặp trục trặc, 2 là bị hacker tấn công. Ở trường hợp 1, ai cũng thừa biết là với một server chuyên dụng thì việc chạy song song nhiều ổ cứng (Raid) và chạy các tiến trành đồng bộ dữ liệu qua Raid thì dẫu có hư 1 hoặc thậm chí 1 vài ổ cứng, việc khôi phục dữ liệu cũng là điều không quá khó. Trường hợp 2, để vận hành một dịch vụ online đúng nghĩ thì việc đầu tư cho các giải pháp về an ninh mạng là điều bắt buộc. Để xảy ra trường hợp như ngày hôm nay, tôi cho lý do chủ yếu là  BQT đã quá xem nhẹ việc bảo vệ tài sản của thành viên và cũng chính là của họ.

- Việc đưa một lá thư xin lỗi như trên sau khi xảy ra sự việc động trời này, tôi cho rằng một lần nữa, ngoisaoblog đã coi thường những thành viên của mình. Chính những lúc như thế này đòi hỏi sự ứng phó nhạy bén và đúng nơi, đúng lúc của người làm quản lý, nhưng ở đây chính vấn đề này chứng minh việc quản lý ở đây đang có vấn đề.

• Thành viên đang cần biết điều gì đã xảy ra -> BQT không đưa ra được chính xác điều gì đã xảy ra.
• Thành viên muốn biết hướng khắc phục -> BQT không có hướng khắc phục và đã công bố kết luận không thể khắc phục.
• BQT công bố giải pháp khôi phục bản backup, nhưng một lần nữa xét về mặt branding, hình ảnh của ngoisaoblog lại trở nên tệ hại hơn khi mà thành viên biết được bản backup có từ tháng 8-2008. Điều này đồng nghĩa với việc ngoisaoblog bỏ ngõ việc backup trong hơn nửa năm qua.

Kết luận lại những điểm trên, có thể thấy cả về mặt quản lý vận hành và về các nguyên tắc tối thiểu của crisis management khi xảy ra vấn đề, ngoisaoblog liên tục phạm hàng loạt sai lầm.

Việc nhận lỗi một cách quá đơn giản trong trường hợp như thế này cũng là một vấn đề cần nói, thật may mắn là ngoisaoblog đang cung cấp dịch vụ ở Việt Nam, và người sử dụng là người Việt Nam – vốn hiền lành và quen cam chịu. Nếu trường hợp như thế này xảy ra ở các Âu Mỹ, việc công ty chủ quản có thể bị kiện là điều gần như chắc chắn.

Hậu quả?

- Kịch bản tốt nhất, nếu ngoisaoblog phục hồi được dữ liệu, lượng thành viên chắc chắn sẽ mất rất nhiều sau khi họ nhận ra dữ liệu của mình đã không được bảo vệ một cách đúng đắn.

- Trường hợp không khôi phục được dữ liệu – theo như kết luận của BQT – thì số lượng 50 ngàn bài viết và hơn 25 ngàn thành viên đăng ký từ tháng 9/2008 đến nay coi như mất. Có thể làm một bài tính đơn giản, đội ngũ tối thiểu để duy trì một dịch vụ như thế này:

• Chi phí hosting, ở đây package rẻ nhất của FPT cho một site thương mại: 3.450.000
• Lương nhân viên: 3 triệu x tối thiểu 5 người
• Lương quản lý: 8 triệu x 2 người (1 quản lý tổng quát và 1 brand manager)
• Các chi phí cứng về admin và văn phòng: 15 triệu.
• Chi phí marketing: 10 triệu.

Trung bình một tháng khoảng 60 triệu, nhân lên cho 9 tháng là 540 triệu. Đây là mức chi phí tôi đã tính trừ đi rất nhiều. Cộng thêm với khối lượng dữ liệu tính theo công thức đầu tư cơ bản, trong vụ tai tiếng này, ngoisaoblog mất khoảng hơn 1 tỉ rưỡi. Một số tiền không nhỏ cho một dịch vụ không lớn như thế này.

Đó là con số thiệt hại có thể tính được, nhưng hậu quả sau đó tôi tin sẽ tệ hại hơn nhiều. Nếu điều này xảy ra (mà 90% là sẽ xảy ra), ngoisaoblog coi như đến hồi lâm chung, tôi không nghĩ những thành viên sẽ có đủ kiên nhẫn để ở lại sau tất cả mọi chuyện như thế này, và tất nhiên thành viên mới sẽ là điều xa xỉ.

Thấy gì qua vụ việc?

Việc quản lý các dịch vụ online đang còn quá theo mô hình phong trào, nhà nhà đầu tư người người đầu tư, nhưng việc thấu hiểu cách làm, đâu là điều quan trọng sống còn của dịch vụ mình đang đầu tư có vẻ như vẫn còn rất mập mờ.

Việc xem user và những dữ liệu của họ là linh hồn của dịch vụ mình đang cung cấp, xem họ như khách hàng có vẻ như chưa được nhận thức đầy đủ. Tôi từng được biết một số công ty xem khách hàng là những người trả tiền để đặt banner, và họ sẵn sàng chấp nhận yêu cầu của những khách hàng này để đánh đổi với việc gây phiền toái cho user của mình.

Qua vụ việc lần này cộng với việc mới đây server của TimNhanh bị phát hiện chứa rất nhiều đoạn video đồi trụy trong một thời gian dài mà không ai biết cho thấy việc quản lý và xây dựng nội dung chưa được đặt lên hàng đầu, có một quy luật trên internet mà nó ảnh hưởng đến mọi hoạt động trong việc quảng bá trên online: “Content is king!”